Bệnh không lây nhiễm (NCD)

Ngày đăng: 21/11, 20:38


Bệnh không lây nhiễm là gì?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) định nghĩa bệnh không lây nhiễm: “là các bệnh không lây, còn được gọi là bệnh mãn tính, không lây từ người sang người. Bệnh tiến triển trong thời gian dài và chậm”.

Bệnh không lây nhiễm bao gồm các bệnh:

- Bệnh tim: còn gọi là bệnh động mạch vành hay bệnh tim thiếu máu cục bộ, là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu. Nguyên nhân là do bệnh của mạch máu tim (chủ yếu do xơ vữa động mạch).

- Đột quỵ: là một bệnh của não gây ra do cung cấp máu cho não bị hạn chế hoặc tắc nghẽn hoàn toàn. Đột quỵ và bệnh mạch vành (CVD) chiếm 30% tổng số tử vong toàn cầu, là nguyên nhân thứ ba gây tử vong ở Việt Nam và nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở người trên 30 tuổi.

Khu vực phát triển nhanh nhất bệnh tim mạch là khu vực châu Phi (27%) và người ta ước tính rằng trong vòng 10 năm tới, gánh nặng từ NCD sẽ tăng 17% trong khi những người mắc các bệnh truyền nhiễm sẽ giảm 3%.

- Ung thư: trong đó các tế bào bất thường sinh sôi nảy nở và lây lan ra khỏi tầm kiểm soát. Các thuật ngữ khác được sử dụng là các khối u và u ác tính. Có rất nhiều loại ung thư và tất cả các cơ quan trong cơ thể có thể trở thành ung thư.

- Bệnh phổi: Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính và hen suyễn là những hình thức bệnh phổ biến nhất. Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là do tắc nghẽn không thể đảo ngược của đường hô hấp lớn trong phổi; hen suyễn là do tắc nghẽn có thể đảo ngược của đường hô hấp nhỏ trong phổi.

- Tiểu đường: được đặc trưng bởi tăng glucose máu mạn tính. Đây là kết quả từ sự thiếu nội tiết tố insulin, giúp kiểm soát lượng đường trong máu, và / hoặc không có khả năng đáp ứng với insulin của các mô của cơ thể. Phổ biến nhất là bệnh tiểu đường typ 2, chiếm khoảng 90% tất cả các bệnh tiểu đường và phần lớn là kết quả của thừa cân và ít vận động.

- Rối loạn tâm thần: Hiện nay theo bảng phân loại bệnh Quốc Tế lần thứ 10 về các rối loạn tâm thần và hành vi do Tổ chức y tế thế giới xuất bản năm 1992, hiện có đến hơn 300 loại rối loạn tâm thần và hành vi như sa sút tâm thần; rối loạn tâm thần sau chấn thương sọ não hay viêm não; các rối loạn tâm thần do sử dụng rượu và ma túy; tâm thần phân liệt; rối loạn hoang tưởng; các loại rối loạn khí sắc như trầm cảm, hưng cảm, rối loạn cảm xúc lưỡng cực…; các loại rối loạn lo âu; các rối loạn ăn uống như chứng chán ăn tâm thần, chứng ăn vô độ hoặc là các rối loạn giấc ngủ như chứng mất ngủ, ngủ nhiều, ác mộng, mộng du … Đa số các loại rối loạn này sẽ khỏi hay ổn định nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, chỉ có một tỷ lệ rất thấp (khoảng 1 -2% ) là diễn tiến ngày càng nặng dần và không đáp ứng với điều trị.

Đối phó với bệnh không lây nhiễm

- Đầu tiên, đòi hỏi một hành động khẩn cấp. Đưa hoạch định chính sách y tế bệnh không lây nhiễm như đòi hỏi một cách tiếp cận phát triển. Bệnh không lây nhiễm không mất đi ngay cả trong khủng hoảng về kinh tế xã hội.

- Thứ hai, tiếp cận hệ thống y tế quốc gia phải dễ dàng và thuận lợi, ngành y tế không phải vật lộn với những thách thức của việc phát triển các phương pháp và công cụ để giải quyết các bệnh không lây nhiễm ở các quần thể.

- Thứ ba, cần có sự tham gia tích cực của khu vực xã hội phi y tế. Các chương trình NCD không có các thông điệp xã hội mạnh mẽ để thu hút khán giả rộng lớn hơn.

Các khuyến cáo cần đi vào thực tế bền vững

- Giảm sử dụng thuốc lá  

- Giảm muối trong chế độ ăn uống, vì muối có thể làm hỏng các mạch máu, giảm muối trong thực phẩm sẽ giảm huyết áp đáng kể trên toàn bộ quần thể, và do đó sẽ làm giảm nguy cơ bệnh tim và đột quỵ. Các ngành công nghiệp thực phẩm là một đối tác quan trọng ở đây.

- Cải thiện chế độ ăn và hoạt động thể chất, hạn chế thị phần thực phẩm và đồ uống có nhiều đường, chất béo và muối, bảo vệ trẻ em khỏi những tác động mạnh mẽ của quảng cáo trong các bữa ăn. Khuyến khích các nhà sản xuất thực phẩm tái cấu trúc các sản phẩm thực phẩm chế biến để giảm mức độ chất béo bão hòa, chất béo trans, muối và đường, và ghi nhãn rõ ràng để giúp người tiêu dùng lựa chọn đúng đắn.

- Giảm tiêu thụ lượng rượu ở mức nguy hại, hạn chế đồ uống có cồn nhằm vào người tiêu dùng trẻ tuổi. Hạn chế và kiểm soát mua bán rượu bia, và giới thiệu các biện pháp để tăng giá rượu bia như là một cách hiệu quả để giảm tiêu thụ rượu bia.

- Tiếp cận thuốc thiết yếu và công nghệ theo dõi NCD trong cộng đồng, phổ cập chăm sóc sức khỏe dựa vào bảo hiểm Y tế là điều cần thiết, phát triển hệ thống bác sỹ gia đình. Ở những nơi thu nhập thấp, thuốc rẻ và hiệu quả có thể được thực hiện rộng rãi. Mở rộng các phương pháp tiên tiến để điều trị bệnh ung thư, bệnh tim mạch và tiểu đường cho người dân. 

                                                                     Tin TH. 

  Quản lý nhà nước về y tế

Lĩnh vực Y







Lĩnh vực Dược







Lĩnh vực trang thiết bị y tế







An toàn sinh học








  • Lượt truy cập: Sở Ngoại vụ

    Đang truy cập: Sở Ngoại vụ