Trong 9 tháng năm 2026, công tác phòng, chống bệnh không lây nhiễm (BKLN) trên địa bàn tỉnh Gia Lai tiếp tục được đẩy mạnh, tập trung vào phát hiện sớm, quản lý và điều trị người bệnh tại tuyến y tế cơ sở, góp phần hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Bệnh không lây nhiễm đang là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong, đồng thời tạo gánh nặng về kinh tế và xã hội. Phần lớn các bệnh này tiến triển kéo dài, đòi hỏi người bệnh được phát hiện sớm, điều trị liên tục và theo dõi thường xuyên. Vì vậy, tăng cường năng lực y tế cơ sở trong dự phòng, sàng lọc và quản lý BKLN có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ sức khỏe người dân.
Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, trong 9 tháng năm 2026, có 96,2% trạm Y tế xã trên địa bàn tỉnh đã triển khai dự phòng, phát hiện, quản lý và điều trị một số BKLN phổ biến, đạt 99,2% kế hoạch năm. Đây là cơ sở quan trọng để đưa hoạt động quản lý bệnh mạn tính đến gần người dân, nhất là tại cộng đồng.
Tăng huyết áp và đái tháo đường là những bệnh mạn tính phổ biến, có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời.
Hiện toàn tỉnh đã phát hiện và quản lý 131.594 người bệnh tăng huyết áp, đạt tỷ lệ 34,14%; trong đó có 8.250 trường hợp được phát hiện mới. Số người bệnh được quản lý điều trị là 67.245 người, chiếm 51,1%; trong đó, 30.008 người đạt huyết áp mục tiêu.
Người bệnh tăng huyết áp khám kiểm tra đinh kỳ tại Trạm Y tế phường Quy Nhơn.
Đối với bệnh đái tháo đường, toàn tỉnh đang quản lý 31.994 người bệnh, đạt tỷ lệ 49,8%, tăng 3,9% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, có 3.093 trường hợp được phát hiện mới; 25.228 người được quản lý điều trị, đạt 78,9%, tăng 29,8% so với cùng kỳ. Số người bệnh đạt mục tiêu kiểm soát đường huyết là 16.012 người.
Bên cạnh đó, công tác phòng, chống ung thư tiếp tục được duy trì. Toàn tỉnh hiện đang theo dõi, quản lý 6.422 người bệnh ung thư, trong đó có 919 trường hợp được phát hiện mới. Hoạt động chăm sóc giảm nhẹ tại cộng đồng được triển khai cho 1.408 người bệnh, góp phần hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, giảm nhẹ triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Các cơ sở y tế đồng thời duy trì hoạt động phát hiện, thu dung, lập hồ sơ, cấp thuốc và theo dõi điều trị đối với người mắc tâm thần phân liệt, động kinh và trầm cảm. Đối với bệnh ung thư, việc thu thập thông tin trường hợp mới và ghi nhận giai đoạn bệnh tiếp tục được thực hiện nhằm phục vụ công tác theo dõi, quản lý.Công tác dự phòng còn bao gồm khám sàng lọc, phát hiện sớm các rối loạn liên quan đến sử dụng rượu, bia; giám sát chất lượng muối i-ốt tại hộ gia đình và khám sàng lọc bướu cổ cho học sinh từ 8 -10 tuổi. Song song với hoạt động chuyên môn, công tác truyền thông giáo dục sức khỏe được triển khai qua các phương tiện thông tin đại chúng, cấp phát tài liệu và tư vấn trực tiếp tại hộ gia đình, giúp người dân nâng cao nhận thức về phòng bệnh, phát hiện sớm và chăm sóc sức khỏe.
Những kết quả trên cho thấy hoạt động quản lý, điều trị bệnh mạn tính tiếp tục được duy trì, từng bước nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người bệnh. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm, mở rộng phạm vi quản lý và duy trì điều trị thường xuyên vẫn là những nhiệm vụ cần được chú trọng nhằm hạn chế nguy cơ biến chứng.
Thời gian tới, ngành Y tế Gia Lai tiếp tục củng cố, nâng cao năng lực hệ thống y tế cơ sở; đẩy mạnh quản lý, điều trị BKLN và các bệnh mạn tính, tăng cường chăm sóc dài hạn tại tuyến cơ sở. Đồng thời, các hoạt động phòng, chống bệnh sẽ được triển khai theo hướng toàn diện, lồng ghép, dựa vào cộng đồng và huy động sự tham gia của các ban, ngành, đoàn thể.
Bên cạnh sự nỗ lực của ngành Y tế, người dân cần chủ động khám sức khỏe định kỳ, kiểm tra huyết áp và đường huyết theo khuyến cáo; duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động thể lực, hạn chế sử dụng rượu, bia và thuốc lá. Đối với người đã được chẩn đoán mắc bệnh, tuân thủ hướng dẫn điều trị và tái khám đúng hẹn là yếu tố quan trọng giúp kiểm soát bệnh lâu dài.
Tăng cường quản lý BKLN ngay từ tuyến y tế cơ sở, kết hợp với sự chủ động của mỗi người dân, sẽ góp phần hạn chế biến chứng, giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí điều trị, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng.
Tác giả bài viết:
Nguyễn Chung (Khoa Truyền thông GDSK – CDC)
