Nhằm kịp thời đưa các chính sách mới về dân số vào thực tiễn, chiều ngày 10/7, Sở Y tế đã tổ chức Hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến để phổ biến Luật Dân số, Nghị định số 168/2026/NĐ-CP của Chính phủ cùng các Thông tư hướng dẫn Luật Dân số. Hội nghị diễn ra dưới sự chủ trì của ông Lý Minh Thái - Phó Giám đốc Sở Y tế.
Về tham dự tại điểm cầu Sở Y tế còn có ông Trần Bá Công - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo; ông Huỳnh Công Đúng - Phó Trưởng phòng An ninh chính trị nội bộ Công an tỉnh; cùng đại diện lãnh đạo và các chuyên viên của Liên đoàn Lao động tỉnh, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Tư pháp; lãnh đạo Chi cục Dân số; lãnh đạo và viên chức của các đơn vị có liên quan. Ngoài ra, hội nghị còn kết nối trực tuyến đến điểm cầu tại 135 xã, phường, cùng điểm cầu tại các bệnh viện công lập, ngoài công lập và các Trung tâm Y tế trên địa bàn toàn tỉnh.
Theo đó, ngày 10/12/2025, Luật Dân số được Quốc hội khóa XV thông qua và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026. Việc Quốc hội ban hành Luật Dân số nhằm thể chế đầy đủ, kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng về công tác dân số. Tại hội nghị, các đại biểu được quán triệt, phổ biến, tuyên truyền những nội dung cơ bản của Luật Dân số; Nghị định của Chính phủ và 2 Thông tư hướng dẫn thi hành Luật Dân số. Cụ thể, Luật Dân số gồm 8 Chương, 30 Điều, được xây dựng và hoàn thiện theo hướng kế thừa những nội dung còn phù hợp của Pháp lệnh Dân số năm 2003, nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn và khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong công tác dân số. Bên cạnh đó, Bộ Y tế đã nghiên cứu xây dựng thêm các điều khoản quy định về: truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; điều chỉnh quy mô, cơ cấu dân số; thích ứng với già hóa dân số; nâng cao chất lượng dân số cũng như các điều kiện đảm bảo thực hiện công tác dân số.
Nội dung Luật Dân số và các văn bản hướng dẫn được triển khai trực tuyến đến các đơn vị.
Đáng chú ý, các nội dung mới so với quy định của Pháp lệnh Dân số sẽ tập trung vào 4 nhóm trọng tâm chính, bao gồm: duy trì mức sinh thay thế; kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh để đưa tỷ số này về mức cân bằng tự nhiên; thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số. Chính vì vậy, so với Pháp lệnh Dân số trước đây, Luật Dân số lần này đã quy định cụ thể và chi tiết hơn hẳn các chính sách, biện pháp về nâng cao chất lượng dân số, truyền thông, vận động và giáo dục về dân số.
Trong Luật Dân số, một trong những thay đổi căn bản nhất đó là việc chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển. Theo đó, những nội dung liên quan đến dân số và phát triển đã được thể hiện rõ nét qua việc hướng tới giải quyết đồng bộ các vấn đề về quy mô, cơ cấu dân số, thích ứng với già hóa dân số, cũng như nâng cao chất lượng dân số. Đồng thời, các yếu tố này luôn được đặt trong mối quan hệ tác động qua lại với sự phát triển kinh tế - xã hội của cả đất nước và từng địa phương, từ đó góp phần đảm bảo sự phát triển bền vững cho quốc gia.
Có thể khẳng định rằng, dân số chính là yếu tố quan trọng hàng đầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bởi lẽ, dân số và phát triển luôn có mối quan hệ hữu cơ, chặt chẽ, vừa là mục tiêu lại vừa là động lực của nhau. Trong mối quan hệ này, dân số đóng vai trò là trung tâm, mục tiêu và động lực của phát triển; đồng thời, phát triển kinh tế - xã hội sẽ tạo điều kiện thuận lợi để nâng cao chất lượng dân số. Chính vì vậy, yếu tố dân số cần phải được lồng ghép một cách đồng bộ vào các chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển.
Luật Dân số được ban hành nhằm tạo hành lang pháp lý để giải quyết các thách thức của công tác dân số, khắc phục những tồn tại, hạn chế, bất cập nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống chính sách, pháp luật hiện hành. Bên cạnh đó, luật cũng hướng tới việc đáp ứng đủ các điều kiện về nguồn lực để thực hiện toàn diện công tác dân số trong tình hình mới. Đồng thời, Luật còn tạo điều kiện thuận lợi để người dân được tiếp cận đầy đủ, bình đẳng các dịch vụ dân số, chăm sóc sức khỏe sinh sản, tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn, cho đến sàng lọc, chẩn đoán, điều trị trước sinh và sơ sinh, cũng như chăm sóc người cao tuổi. Những chính sách này sẽ góp phần ổn định quy mô dân số, điều chỉnh cơ cấu dân số hợp lý, từng bước đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên. Đây còn là giải pháp để chủ động thích ứng với già hóa dân số và giảm áp lực an sinh xã hội trong dài hạn. Đặc biệt, việc nâng cao chất lượng dân số sẽ tạo ra nguồn nhân lực có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Qua đó, không chỉ góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân.
Tại hội nghị, các đại biểu cũng tập trung phân tích và nghiên cứu thêm các văn bản hướng dẫn thi hành luật. Cụ thể là Nghị định số 168/2026/NĐ-CP ngày 15/05/2026 của Chính phủ Quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số. Bên cạnh đó là hai Thông tư quan trọng của Bộ Y tế, gồm Thông tư số 11/2026/TT-BYT ngày 15/05/2026 Quy định Danh mục các bệnh được tiết lộ giới tính thai nhi để chẩn đoán, điều trị và Thông tư số 12/2026/TT-BYT ngày 15/05/2026 Quy định Danh mục bệnh bẩm sinh cần sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Việc làm rõ các văn bản này sẽ giúp hướng dẫn và đưa Luật Dân số vào thực tế một cách hiệu quả nhất.
Ông Lý Minh Thái – Phó Giám đốc Sở Y tế phát biểu kết luận tại hội nghị.
Phát biểu kết luận Hội nghị, đồng chí Lý Minh Thái, Phó Giám đốc Sở Y tế bày tỏ sự tin tưởng sâu sắc vào công tác dân số của tỉnh trong thời gian tới. Đồng chí nhấn mạnh rằng, với sự quan tâm chỉ đạo của Tỉnh ủy, các cấp ủy Đảng, sự điều hành quyết liệt của các cấp chính quyền, cùng sự vào cuộc mạnh mẽ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân, công tác dân số chắc chắn sẽ đạt được những kết quả tích cực. Những kết quả này sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, bảo đảm an sinh xã hội, xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc, từ đó tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong những năm tới./.
Tác giả bài viết:
Bích Thảo (Khoa Truyền thông - GDSK, CDC)
